Biz…1883-cü il mayın 11-də “Müsyö Jordan və dərviş Məstəlişah” tamaşası ilə Naxçıvanda ilk sənət ocağının təməlini qoyan maarifçi ziyalılarıq. Cəmi bir il sonra Eynəli bəy Sultanovun “Azərbaycan qızı” pyesini səhnələşdirərək yerli dramaturgiyanın ilk addımlarını atdıq. 1885-ci ildə “Kəl döyüşü” və “Üsuli-cədid” əsərləri ilə yerli müəllifləri dram janrına həvəsləndirərək teatr mühitində böyük canlılıq yaratdıq. Binasızlıq və çar məmurlarının maneələrinə baxmayaraq, 1886-cı ildə teatrı xalqın gözünü açan, zülmətə qarşı vuruşan əsas vasitəyə çevirdik. 1899-cu ildə “Dağılan tifaq” pyesini səhnələşdirərək dövrün bütün qələm sahiblərini aktyor kimi bir araya gətirməyi bacardıq. 1900-cü illərin başlanğıcında repertuarımızı klassik komediyalarla zənginləşdirib kütləvi teatr sevgisi formalaşdırdıq. Böyükxan Naxçıvanlının rejissorluğu ilə 1904–1914-cü illər ərzində həvəskar truppamıza peşəkar aktyorluq vərdişləri aşıladıq. 1918-ci ildə “Ölülər” tamaşasından sonra teatrımız yandırılsa da geri çəkilmədik, hətta Kazım Qarabəkir Paşanın rejissorluğu ilə “Vətən” dramını oynayaraq Araz-Türk Cümhuriyyətinin azadlıq səsini ucaltdıq. 1922-ci ildə dövlət statusu alaraq səhnəmizdə “Leyli və Məcnun”, “Əsli və Kərəm” operalarını oynadıq. Sonrakı illərdə isə “Şeyx Sənan”, “Qanlı qala”, “Otello”  kimi dahi əsərləri yaşadan peşəkar məktəbə çevrildik. Bu gün isə Axundzadə və Məmmədquluzadə irsini şərəflə daşıyan, Xalq və Əməkdar artistlərdən ibarət güclü sənətkar heyəti ilə “Ölülər”, “Ruhun meracı “, “Hamlet”, “Siçanlar və adamlar”, “Simurq quşu ” kimi milli və dünya klassikasının incilərini birləşdirən 40-a yaxın zəngin repertuara sahibik. Biz… ölkə daxilində və beynəlxalq miqyasda reallaşdırdığımız uğurlu qastrol səfərləri, eləcə də təşkilatçısı olduğumuz “Şərqin qapısı” Teatr Festivalı ilə Azərbaycanın səhnə mədəniyyətini yenilikçi ideyalarla irəliyə aparan “Milli” statuslu Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrıyıq!

Teatr sənət məbədidir. Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrı olaraq cəmiyyətimizin mənəvi-estetik zövqünü formalaşdırmaq, köklü teatr ənənələrimizi gələcək nəsillərə ötürmək əsas qayəmizdir. Biz klassik dramaturqlarımızın ölməz irsini qoruyub yaşatmaqla yanaşı, müasir səhnə dili və innovativ rejissor həlləri ilə tamaşaçımıza yeni baxış bucağı təqdim edirik.  Məqsədimiz regionun mədəniyyət mərkəzi kimi beynəlxalq festival məkanlarında milli ruhumuzu ləyaqətlə təmsil etməkdir. Biz səhnə ilə tamaşaçı arasında mənəvi körpünü hər pərdə açılışında daha da möhkəmləndiririk.